Namazın anahtarı
Abdest Nasıl Alınır?
Resimsiz, adım adım anlatım. Hanefî mezhebine göre; kadın ve erkek için farklı noktalar en altta.
Abdest; namaz, Kur’an’a dokunmak ve tavaf gibi ibadetlerden önce belirli uzuvların yıkanması ve meshedilmesidir. Kur’an’da şöyle buyrulur: “Ey iman edenler! Namaza kalkacağınız zaman yüzlerinizi, dirseklere kadar ellerinizi yıkayın; başınızı meshedin ve topuklara kadar ayaklarınızı yıkayın.” (Mâide 6). Aşağıdaki anlatım Hanefî mezhebine göredir; kadın ve erkek için abdestin alınışı aynıdır, farklı olan noktalar en altta ayrıca belirtilmiştir.
Abdestin farzları
- Yüzü yıkamak: Alında saçın bittiği yerden çene altına, iki kulak yumuşağı arasına kadar.
- Kolları dirseklerle birlikte yıkamak.
- Başın en az dörtte birini meshetmek (ıslak elle sıvazlamak).
- Ayakları topuklarla birlikte yıkamak.
Abdestin sünnetleri
- Niyet etmek ve besmele çekmek.
- Önce elleri bileklere kadar yıkamak.
- Dişleri misvak ya da fırçayla temizlemek.
- Ağza ve buruna üçer kez su vermek.
- Her uzvu üç kez yıkamak; sağdan başlamak.
- Uzuvları sırasıyla ve ara vermeden yıkamak.
- El ve ayak parmaklarının arasını, sakalı hilallemek (parmakla aralamak).
- Başın tamamını meshetmek; kulakları ve boynu meshetmek.
- Abdestin sonunda kelime-i şehâdet getirip dua etmek.
Abdest adım adım nasıl alınır?
- 1
Niyet ve besmele
Mümkünse kıbleye dönülür. “Niyet ettim Allah rızası için abdest almaya” diye niyet edilir ve “Bismillâhirrahmânirrahîm” denir. Kollar dirseklerin üstüne kadar sıvanır.
- 2
Eller
Eller bileklere kadar üç kez yıkanır. Parmak araları ovulur; yüzük varsa oynatılıp altına su ulaştırılır.
- 3
Ağız
Sağ elle ağza üç kez su alınır ve çalkalanır. Oruçlu değilseniz suyu boğaza kadar ulaştırmak sünnettir. Dişler misvak ya da fırçayla, yoksa parmakla temizlenir.
- 4
Burun
Sağ elle buruna üç kez su çekilir, her seferinde sol elle sümkürülür. Oruçluyken su genize kaçırılmaz.
- 5
Yüz
Alında saçın bittiği yerden çene altına, bir kulak yumuşağından öbürüne kadar yüz üç kez yıkanır. Sakal varsa ıslak parmaklarla alt taraftan hilallenir. Kaş, kirpik ve bıyık altına su ulaşmalıdır.
- 6
Sağ kol, sonra sol kol
Önce sağ kol parmak uçlarından başlayarak dirsekler dahil üç kez yıkanır; sonra sol kol aynı şekilde yıkanır. Dirsekler kesinlikle kuru kalmamalıdır.
- 7
Başın meshi
Eller yeniden ıslatılır, silkelenir. İki elin parmakları birbirine yaklaştırılıp başın ön kısmından arkaya doğru bir kez sıvazlanır; dilenirse ellerin dışıyla arkadan öne dönülür. Başın tamamını meshetmek sünnet, en az dörtte birini meshetmek farzdır. Mesh için tekrar su alınmaz.
- 8
Kulaklar
Aynı ıslaklıkla işaret parmakları kulakların içini, baş parmaklar kulakların arkasını bir kez mesheder. Serçe parmakla kulak deliği de meshedilebilir.
- 9
Boyun
Ellerin dış tarafıyla (parmak sırtlarıyla) boynun arkası bir kez meshedilir. Boğazın ön kısmı meshedilmez.
- 10
Sağ ayak, sonra sol ayak
Önce sağ ayak parmak uçlarından başlayarak topuklar dahil üç kez yıkanır. Sol elin serçe parmağıyla, sağ ayağın küçük parmağından başlayıp parmak araları hilallenir. Sonra sol ayak aynı şekilde yıkanır; sol ayakta hilalleme baş parmaktan başlar. Topuklar ve ayak bilekleri kuru kalmamalıdır.
- 11
Abdest duası
Abdest bitince kıbleye dönülür ve şu dua okunur: “Eşhedü en lâ ilâhe illallâh ve eşhedü enne Muhammeden abdühû ve resûlüh. Allâhümme’c‘alnî mine’t-tevvâbîn ve’c‘alnî mine’l-mütetahhirîn.” Anlamı: “Şehadet ederim ki Allah’tan başka ilâh yoktur ve yine şehadet ederim ki Muhammed O’nun kulu ve elçisidir. Allah’ım, beni çok tövbe edenlerden ve çok temizlenenlerden eyle.”
Abdesti bozan şeyler
- Küçük ve büyük abdest bozmak, yellenmek.
- Vücudun herhangi bir yerinden kan, irin ya da sarı su çıkıp akması (çıktığı yerden yayılması).
- Ağız dolusu kusmak.
- Bir yere dayanarak ya da yatarak uyumak; bayılmak, sarhoş olmak, aklını yitirmek.
- Namazda yanındakinin duyacağı kadar sesli gülmek (namazı da bozar).
- Cinsel ilişki ve mezi gelmesi (meni gelirse gusül gerekir).
Abdesti bozmayan şeyler
- Akmayan az miktarda kan; yaradan çıkmayan, kabuğu kalkan kuru kan.
- Oturarak, bir yere dayanmadan uyuklamak.
- Ağlamak, burun kanamadan sümkürmek, tükürük.
- Tırnak kesmek, saç ya da sakal tıraşı olmak.
- Avret yerine dokunmak, eşine dokunmak (Hanefî’ye göre).
Kadın ve erkek için farklı olan noktalar
- Abdestin farzları, sünnetleri ve sırası kadın ve erkek için aynıdır.
- Kadınlar: Oje, kalıcı ruj ya da suyu geçirmeyen makyaj varsa yıkanacak yerlerden çıkarılmalıdır; su cilde ulaşmazsa abdest olmaz. Başörtüsünün üzerine mesh caiz değildir; başın en az dörtte biri doğrudan meshedilir. Bunun için örtünün ön kısmını aralayıp saçın üstünü sıvazlamak yeterlidir.
- Erkekler: Sık sakalın dışını yıkamak yeterlidir; sakalı hilallemek sünnettir. Seyrek sakalın altındaki deriye su ulaştırılır.
- Mest üzerine mesh: Abdestli olarak giyilen deri mest ya da ayakları örten benzeri ayakkabı üzerine, mukim için bir gün bir gece, yolcu için üç gün üç gece boyunca mesh edilebilir; bu ruhsat kadın ve erkek için aynıdır.
Bilinmesi gerekenler
- Su bulunamazsa ya da su kullanmak hastalığı artıracaksa teyemmüm yapılır: Niyet edilir, eller temiz toprağa ya da toprak cinsi bir şeye vurulup yüz meshedilir; ikinci kez vurulup önce sağ, sonra sol kol dirseklere kadar meshedilir.
- Abdest alırken suyu israf etmek, yüze su çarpmak ve gereksiz yere konuşmak mekruhtur.
- Bir abdestle birden çok namaz kılınabilir; abdest bozulmadıkça yenilemek gerekmez, ancak her namaz için abdest tazelemek faziletlidir.
Bütün bedenin yıkanmasını gerektiren hâller için Gusül Abdesti Nasıl Alınır?; namazın kılınışı için Namaz Nasıl Kılınır? sayfasına bakabilirsiniz. Kaynak: Diyanet İşleri Başkanlığı İlmihali.
Sık Sorulan Sorular
Abdestin farzları nelerdir?
Hanefî mezhebine göre dörttür: yüzü yıkamak, kolları dirseklerle birlikte yıkamak, başın dörtte birini meshetmek ve ayakları topuklarla birlikte yıkamak. Bu dördü eksik olursa abdest geçerli olmaz.
Abdesti bozan şeyler nelerdir?
Ön ve arkadan çıkan şeyler, ağız dolusu kusmak, yaradan akan kan ve irin, bayılmak, sarhoş olmak, namazda sesli gülmek ve yatarak uyumak abdesti bozar. Yellenmek de abdesti bozar; sadece ağız kokusu ya da dokunmak bozmaz.
Abdest alırken besmele şart mı?
Besmele farz değil sünnettir; unutulursa abdest yine geçerlidir. Sünnetleri yerine getirmek abdestin sevabını artırır, eksikliği ise abdesti geçersiz kılmaz.
Abdest ne kadar sürer, ne zaman bozulur?
Abdestin süresi yoktur; bozulmadıkça geçerli kalır. Uyumak (yatarak), tuvalete gitmek ve yukarıda sayılan hâller dışında abdestiniz devam eder; aynı abdestle birden çok namaz kılabilirsiniz.