Örnek: şifa duası, salavat, sabah zikri
Açıklama: Kısa ve ezberlemesi kolay bir salavattır. Peygamber Efendimiz’in şanına layık bir salât dileğini ifade eder. Dua Metni: اَللَّهُمَّ صَلِّ وَسَلِّمْ وَبَارِكْ عَلَى سَيِّدِنَا مُحَمَّدٍ كَمَا يَنْبَغِي لِشَرَفِ…
“İşçinin ücretini, alnının teri kurumadan veriniz.”
İbn Mâce, Rühûn 4Siyer-i Nebî · Kronoloji
610–622 · 28 olay
Ramazan ayının bir gecesi Cebrâil (a.s.) Hira'da ona geldi ve 'Oku!' dedi. 'Ben okuma bilmem' cevabı üzerine melek onu üç kez kuvvetle sıktı ve Alak sûresinin ilk beş âyetini bildirdi: 'Yaratan Rabbinin adıyla oku!' Peygamberimiz titreyerek eve döndü, 'Beni örtün' dedi. Kur'an'ın inişi bu gece başladı; Kur'an bu geceyi 'bin aydan hayırlı' Kadir gecesi olarak niteler. İslâm tarihinin başlangıcı sayılan olaydır.
Korku içinde eve dönen eşine Hatice şu sözlerle güvence verdi: 'Allah seni asla utandırmaz; sen akrabayı gözetir, doğru söyler, emaneti korur, misafiri ağırlar, haksızlığa uğrayana yardım edersin.' Sonra onu, Tevrat ve İncil'i bilen yaşlı amcaoğlu Varaka b. Nevfel'e götürdü. Varaka, gelenin Hz. Mûsâ'ya da gelen Cebrâil olduğunu, onun bu ümmetin peygamberi olacağını ve kavminin onu yurdundan çıkaracağını söyledi. Hatice ilk iman eden kişi oldu.
İlk vahiyden sonra bir süre vahiy gelmedi; bu dönem Peygamberimizi derinden üzdü. Sonra Cebrâil'i gök ile yer arasında bir kürsüde otururken gördü ve Müddessir sûresinin ilk âyetleri indi: 'Ey örtüsüne bürünen! Kalk ve uyar, Rabbini yücelt.' Bu âyetlerle Peygamberimiz insanları uyarmakla görevlendirildi; vahiy artık kesintisiz devam etti ve yirmi üç yıl sürdü.
Hatice'den sonra Hz. Ali (çocuklardan), Zeyd b. Hârise (azatlılardan) ve Hz. Ebû Bekir (hür erkeklerden) İslâm'a girdi. Ebû Bekir'in davetiyle Osman b. Affân, Zübeyr b. Avvâm, Abdurrahman b. Avf, Sa'd b. Ebû Vakkas ve Talha b. Ubeydullah Müslüman oldu. Bunları Bilâl-i Habeşî, Ammâr, Habbâb, Ebû Zer, Erkam gibi isimler izledi. İlk Müslümanların çoğu gençler, köleler ve himayesiz kimselerdi.
İlk üç yıl davet gizlice, güvenilir kişilere birebir yapıldı. Müslümanlar Safâ tepesinin eteğindeki Erkam b. Ebü'l-Erkam'ın evinde toplanıyor, burada Kur'an öğreniyor ve namaz kılıyordu. Bu ev İslâm'ın ilk eğitim merkezi kabul edilir; Hz. Ömer'e kadar pek çok sahâbî burada Müslüman oldu. Bu dönemde Müslümanların sayısı kırkı bulmuştu.
'Önce en yakın akrabanı uyar' (Şuarâ 214) âyeti inince Peygamberimiz Safâ tepesine çıkıp Kureyş kabilelerini seslendi. Toplananlara 'Şu dağın ardından size saldıracak bir ordu var desem inanır mısınız?' diye sordu; 'Senden hiç yalan duymadık' dediler. Bunun üzerine 'Ben sizi şiddetli bir azaptan önce uyarıcıyım' diyerek tevhide çağırdı. Amcası Ebû Leheb 'Bizi bunun için mi topladın, kahrolasın!' diye tepki gösterdi; Tebbet sûresi bu olay üzerine indi.
Müşrikler Kâbe'de Kur'an'ın yüksek sesle okunmasına tahammül edemiyordu. Sahâbîler 'Kureyş'e Kur'an'ı açıkça kim duyuracak?' diye konuşurken zayıf ve himayesiz Abdullah b. Mes'ûd gönüllü oldu. Makām-ı İbrâhim'e gidip Rahmân sûresini okumaya başladı; müşrikler onu döverek susturmaya çalıştı, o okumaya devam etti. Peygamberimizden sonra Kur'an'ı Mekke'de açıkça okuyan ilk kişi olarak anılır ve Peygamberimizin 'Kur'an'ı indiği gibi okumak isteyen İbn Ümmü Abd'den dinlesin' övgüsüne mazhar oldu.
Peygamberimiz Abdülmuttaliboğullarını evine davet edip yemek ikram etti ve onları İslâm'a çağırdı; yalnızca genç Ali ona destek sözü verdi. Davet Mekke'de yayılınca Kureyş'in ileri gelenleri Ebû Tâlib'e gidip yeğenini susturmasını istediler. Ebû Tâlib'in durumu iletmesi üzerine Peygamberimiz şu tarihî cevabı verdi: 'Amca, güneşi sağ elime, ayı sol elime verseler yine bu davadan vazgeçmem.' Ebû Tâlib de ona 'Dilediğini söyle, seni asla yalnız bırakmam' dedi.
Kureyş, himayesiz Müslümanlara ağır işkenceler uyguladı. Bilâl-i Habeşî kızgın kumlara yatırılıp göğsüne taş konularak 'Ehad, Ehad' (Allah birdir) derken Ebû Bekir onu satın alıp azat etti. Ammâr b. Yâsir'in annesi Sümeyye, Ebû Cehil'in mızrağıyla şehit edilen ilk Müslüman oldu; babası Yâsir de işkenceyle öldürüldü. Habbâb b. Eret'in sırtı kızgın taşlarla dağlandı. Peygamberimiz 'Sabredin ey Yâsir ailesi, size cennet vaat edilmiştir' buyurdu.
Baskılar artınca Peygamberimiz, 'Orada kimseye zulmedilmeyen adil bir hükümdar var' diyerek bir grup Müslümanın Habeşistan'a gitmesine izin verdi. On bir erkek ve dört kadından oluşan ilk kafile arasında Hz. Osman ile eşi Rukiyye de vardı; Osman bu yönüyle 'Hz. Lût'tan sonra ailesiyle hicret eden ilk kişi' diye anıldı. Bu, İslâm tarihindeki ilk hicrettir; Müslümanlar Necâşî'nin ülkesinde güven içinde yaşadılar.
Kureyşliler Peygamberimizden peygamberliğine delil olacak bir mucize istediler. Bir gece Minâ'da, ayın ikiye ayrılıp dağın iki yanında göründüğü mucize gerçekleşti; olayı sahâbîler ve müşrikler birlikte gördü. Kamer sûresi 'Kıyamet yaklaştı ve ay yarıldı; onlar bir mucize görseler yüz çevirir, bu süregelen bir sihirdir derler' diye başlar. Müşrikler gördüklerini büyü diye açıklayıp inkâr ettiler.
Peygamberimizin amcası ve sütkardeşi Hamza, avdan dönerken Ebû Cehil'in yeğenine Safâ'da hakaret edip saldırdığını öğrendi. Öfkeyle Kâbe'ye gidip Ebû Cehil'in başına yayını vurdu ve 'Ben de onun dinindeyim' dedi. Mekke'nin en cesur adamlarından Hamza'nın İslâm'a girişi Müslümanlara büyük güç verdi; Kureyş ondan sonra Peygamberimize saldırmaktan çekinir oldu. Hamza Uhud'da şehit düşene kadar İslâm'ın kılıcı oldu.
Peygamberimizi öldürmek üzere yola çıkan Ömer b. Hattâb, kız kardeşi Fâtıma ve eniştesinin Müslüman olduğunu öğrenince onların evine gitti. Orada okunan Tâhâ sûresini duyunca kalbi yumuşadı ve Dârülerkam'a giderek Müslüman oldu. Ömer'in İslâm'ı, Müslümanların ilk kez Kâbe'de topluca ve açıkça namaz kılmasını sağladı; Peygamberimiz ona 'Fârûk' (hakkı bâtıldan ayıran) dedi. Hamza'dan üç gün sonra gerçekleşen bu olayla Müslümanların sayısı kırkı geçmişti.
Baskılar sürünce Câfer b. Ebû Tâlib başkanlığında seksen üç erkek ve on sekiz kadın Habeşistan'a hicret etti. Kureyş, Amr b. Âs'ı hediyelerle göndererek muhacirlerin iadesini istedi. Necâşî'nin huzurunda Câfer, Câhiliye'deki hâllerini ve İslâm'ın getirdiklerini anlattı, Meryem sûresini okudu; Necâşî ağladı ve 'Bu ve Hz. Îsâ'ya gelen aynı kaynaktan çıkıyor' diyerek Müslümanları teslim etmedi. Muhacirler yıllarca orada güven içinde yaşadı.
Kureyş, Hâşimoğulları ve Muttaliboğullarıyla her türlü alışverişi, evliliği ve görüşmeyi yasaklayan bir sözleşme yazıp Kâbe'nin içine astı. Peygamberimiz ve akrabaları, Müslüman olmayanlar dâhil, üç yıl boyunca Ebû Tâlib mahallesinde kuşatma altında yaşadı. Yiyecek sıkıntısı öyle ağırlaştı ki çocukların açlıktan ağlamaları Mekke'den duyuluyordu; yalnızca hac mevsimlerinde dışarı çıkabiliyorlardı. Hatice ve Ebû Bekir servetlerinin çoğunu bu yıllarda harcadı.
Hişâm b. Amr, Züheyr b. Ebû Ümeyye, Mut'im b. Adî gibi insaflı Kureyşliler zulmün bu kadarına dayanamayıp sözleşmeyi yırtmaya karar verdi. Peygamberimiz bu sırada amcasına, Kâbe'deki sahifeyi kurtların yediğini, yalnızca Allah'ın adının yazılı olduğu kısmın kaldığını haber verdi; sahifeye bakıldığında durum aynen böyle bulundu. Boykot kaldırıldı, Müslümanlar mahalleden çıktı; ancak açlık ve yokluk yılları Hatice ile Ebû Tâlib'i çok yıpratmıştı.
Boykotun bitiminden kısa süre sonra Peygamberimizi kırk yılı aşkın süre koruyan amcası Ebû Tâlib ağır hastalandı. Peygamberimiz ölüm döşeğinde ona kelime-i tevhidi söylemesini istedi; Ebû Leheb ve Ebû Cehil'in de bulunduğu ortamda amcası atalarının dininden dönmedi. Ebû Tâlib'in ölümüyle Peygamberimiz Mekke'deki en güçlü koruyucusunu kaybetti; Kureyş'in saldırıları artık pervasızlaştı.
Baskılar dayanılmaz olunca Hz. Ebû Bekir Habeşistan'a hicret için yola çıktı. Yolda karşılaştığı Kāre kabilesinin reisi İbnü'd-Düğunne, 'Senin gibi yoksulu doyuran, akrabayı gözeten bir adam Mekke'den çıkarılamaz' diyerek onu himayesine alıp geri getirdi. Kureyş, Ebû Bekir'in ibadetini evinde gizli yapması şartıyla himayeyi kabul etti; ancak Ebû Bekir evinin avlusunda namaz kılıp ağlayarak Kur'an okuyunca kadınlar ve çocuklar etrafına toplandı. Kureyş'in şikâyeti üzerine himayeyi iade edip 'Bana Allah'ın himayesi yeter' dedi.
Ebû Tâlib'den yaklaşık bir ay sonra, yirmi beş yıllık hayat arkadaşı ve en büyük destekçisi Hatice altmış beş yaşında vefat etti; Hacûn (Cennetü'l-Muallâ) kabristanına defnedildi. Peygamberimiz aynı yıl iki büyük dayanağını kaybettiği için bu yıla 'hüzün yılı' (âmü'l-hüzn) dendi. Hatice'yi ömrü boyunca 'Herkes beni yalanlarken o bana inandı, herkes beni yoksun bırakırken o malıyla destekledi' diyerek andı; Cebrâil'in ona cennetten inciden bir köşk müjdesi getirdiğini bildirdi.
Mekke'de daveti sürdürmek zorlaşınca Peygamberimiz, Zeyd b. Hârise ile birlikte Tâif'e gidip Sakîf kabilesinin ileri gelenlerini İslâm'a davet etti. Alaya alındı; kölelerini ve ayak takımını kışkırtan Sakîfliler onu taşlattı, ayakları kanlar içinde kaldı. Bir bağa sığındığında Rabbine 'Allah'ım, gücümün zayıflığını, çaresizliğimi sana şikâyet ediyorum' diye başlayan meşhur Tâif duasını yaptı. Ninovalı Hristiyan köle Addâs ona üzüm ikram etti ve Müslüman oldu. Dağlar meleğinin Tâif'i başlarına geçirme teklifini 'Belki nesillerinden Allah'a kulluk edenler çıkar' diyerek reddetti.
Tâif dönüşü Mekke'ye himayesiz girmek ölüm demekti. Peygamberimiz Hira'dan haber göndererek üç Kureyşliden himaye istedi; Ahnes ve Süheyl reddetti, müşrik olmasına rağmen Mut'im b. Adî kabul etti. Mut'im oğullarıyla silâhlanıp Kâbe'ye geldi, Peygamberimizi tavaf ettirdi ve onu himayesine aldığını ilan etti. Peygamberimiz bu iyiliği Bedir'den sonra 'Mut'im sağ olsaydı ve bu esirler için benden istekte bulunsaydı onları ona bağışlardım' diyerek andı.
Tâif dönüşünde Nahle'de gece namazı kılıp Kur'an okurken bir grup cin onu dinledi, iman etti ve kavimlerine dönüp 'Mûsâ'dan sonra indirilmiş, doğru yola ileten bir kitap dinledik' diyerek uyarıcı oldular. Ahkâf sûresi 29-32 ve Cin sûresinin ilk âyetleri bu olayı anlatır. Peygamberimizin cinlere de gönderildiği Kur'an'ın bu beyanıyla sabittir.
Hatice'nin vefatından sonra Havle bint Hakîm'in teklifiyle, Habeşistan muhaciri ve dul olan Sevde bint Zem'a ile evlendi; Sevde evin ve dört kızının bakımını üstlendi. Aynı dönemde en yakın dostu Ebû Bekir'in kızı Âişe ile nişanlandı; Âişe ile evlilik hicretten sonra Medine'de gerçekleşti. Peygamberimizin sonraki evliliklerinin çoğu dul kalan, himayesiz veya kabilelerle bağ kuran hanımlarla oldu.
Bir gece Peygamberimiz Cebrâil eşliğinde Burak ile Mescid-i Harâm'dan Kudüs'teki Mescid-i Aksâ'ya götürüldü (İsrâ); orada peygamberlere imam olup namaz kıldırdı. Ardından göklere yükseltildi (Mi'râc), peygamberlerle görüştü, cennet ve cehennemi gördü, Sidretülmüntehâ'ya ulaştı. Bu gece beş vakit namaz farz kılındı, Bakara sûresinin son iki âyeti verildi ve ümmetinden şirk koşmayanların bağışlanacağı müjdelendi. Sabah olayı anlatınca müşrikler alay etti; Ebû Bekir 'O söylüyorsa doğrudur' diyerek 'Sıddîk' lakabını aldı. İsrâ sûresi 1. âyet olayı anlatır.
Peygamberimiz her hac mevsiminde Mekke'ye gelen kabileleri çadır çadır dolaşıp İslâm'a çağırıyor, çoğu Ebû Leheb'in kışkırtmasıyla onu reddediyordu. 620 yılı hac mevsiminde Akabe'de Medineli Hazrec kabilesinden altı kişiyle karşılaştı. Yahudi komşularından bir peygamberin geleceğini duymuş olan bu kişiler onu dinleyip Müslüman oldu ve Medine'ye dönüp davet etmeye başladılar. Hicretin tohumları bu görüşmeyle atıldı.
Ertesi yıl onu Hazrec'ten ikisi Evs'ten olmak üzere on iki Medineli Akabe'de Peygamberimize biat etti: Allah'a ortak koşmamak, hırsızlık ve zina yapmamak, çocuklarını öldürmemek, iftira etmemek ve iyilikte ona itaat etmek. Peygamberimiz onlarla Mus'ab b. Umeyr'i Kur'an öğretmeni olarak Medine'ye gönderdi. Mus'ab bir yıl içinde Sa'd b. Muâz ve Üseyd b. Hudayr gibi kabile reislerini kazandı; Medine'de İslâm'ın girmediği ev kalmadı.
Hac mevsiminde yetmiş üç erkek ve iki kadın Medineli, gece gizlice Akabe'de Peygamberimizle buluştu; amcası Abbas da hazırdı. Medineliler Peygamberimizi kendi canlarını ve ailelerini korudukları gibi koruyacaklarına söz verdi; Peygamberimiz de onlardan on iki temsilci (nakib) seçti. Bu biat, Müslümanların Medine'ye hicretinin ve orada bir toplum kurulmasının anlaşmasıydı. Kureyş biatı duyunca öfkelendi ve Müslümanlar üzerindeki baskıyı artırdı.
Akabe biatından sonra Peygamberimiz Müslümanlara Medine'ye hicret izni verdi; sahâbîler mallarını bırakarak küçük gruplar hâlinde gizlice yola çıktı. Hz. Ömer ise Kâbe'yi tavaf edip 'Anasını ağlatmak isteyen peşimden gelsin' diyerek açıkça hicret etti. İki ay içinde Mekke'de Peygamberimiz, Ebû Bekir, Ali ve gidemeyen zayıf Müslümanlar dışında kimse kalmadı. Hicret edenlere 'muhacir', onları ağırlayan Medinelilere 'ensar' dendi.
Aradığınız olay bulunamadı.
Olaylar, siyer kaynaklarında (İbn İshak, İbn Hişâm, Vâkıdî, İbn Sa'd) ve Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi'nde yaygın kabul gören tarihlere göre sıralanmıştır. Mekke dönemindeki bazı olayların yılı kaynaklar arasında bir-iki yıl farklılık gösterebilir; bu durumlarda en yaygın tarih verilmiş, gerektiğinde "civarı" ibaresi kullanılmıştır. Hicrî yıllar Medine dönemi olayları için gösterilir; yaşlar kamerî takvime göredir.
Aynı kronoloji Dua Kitaplığı uygulamasında çevrimdışı okunabilir; uygulamadan paylaşılan olaylar bu sayfadaki ilgili olaya bağlanır.